भाव, राशी बाजूला ठेवून
ग्रह नेहमीच्या कुंडलीप्रमाणेच लग्नस्थानापासून मोजलेल्या भावांत मांडले जातात. लाल किताब बदलते ती भाव वाचण्याची पद्धत: लग्नराशी प्रत्यक्षात कोणतीही असली तरी पहिला भाव नेहमी मेष, दुसरा वृषभ, आणि याच क्रमाने पूर्ण चक्र धरले जाते. ग्रह प्रत्यक्षात ज्या राशीत आहे ती राशी बाजूला ठेवली जाते, आणि सर्व काम त्याचा भाव करतो.
प्रत्येक भाव लग्नस्थानापासून मोजला जात असल्यामुळे येथे जन्मवेळ इतर कोणत्याही कुंडलीइतकीच महत्त्वाची आहे: लग्नराशी वेगळी आली की प्रत्येक ग्रह वेगळ्या भावात जातो, आणि त्यासोबत संपूर्ण फलादेश बदलतो.
शुभ की अशुभ, झोपलेला की जागृत
प्रत्येक ग्रहाचे स्वतःचे प्रतिकूल भाव असतात आणि बाकीच्या भावांत तो शुभ धरला जातो: सूर्य 6व्या, 7व्या आणि 10व्या भावात अशुभ, मंगळ 4थ्या आणि 8व्या भावात, शनि 1ल्या, 4थ्या, 5व्या आणि 6व्या भावात, आणि याप्रमाणे पुढे. हा निवाडा फक्त भावावरून ठरतो.
ग्रहापासून सातव्या भावात एकही ग्रह नसेल तर तो ग्रह झोपलेला (सोया) असतो, आणि तेथे ग्रह असेल तर जागृत असतो. झोपलेल्या ग्रहाला काहीतरी जागे करेपर्यंत तो आपले फळ फारसे देत नाही असे मानले जाते. वर प्रत्येक ग्रहासाठी या दोन्ही गोष्टी दाखवल्या आहेत.
पूर्वजांची नऊ ऋणे
लाल किताब नऊ ऋणे सांगते, प्रत्येक ग्रहासाठी एक: पूर्वजांचे, स्वतःचे, आईचे, कुटुंबातील स्त्रीचे, नातेवाइकांचे, बहिणीचे किंवा मुलीचे, ज्यांच्यावर अन्याय झाला त्यांचे, न जन्मलेल्यांचे आणि निसर्गाचे. एखाद्या ग्रहाचे शत्रू त्या ग्रहाच्या स्वतःच्या भावात बसलेले असतात आणि तो ग्रह स्वतः तेथे नसतो तेव्हा ऋण तयार होते; स्वतःच्या भावात असलेला ग्रह ऋण रोखून धरतो. बहुतेक कुंडल्यांत नऊपैकी एक किंवा दोन ऋणे असतात, आणि प्रत्येकासाठी एक उपाय आहे जो संपूर्ण कुटुंब एकाच दिवशी एकत्र मिळून करते.
दृष्टी वेगळ्या पद्धतीने काम करतात
अभिजात ज्योतिष प्रत्येक ग्रहाला त्याच्या स्वतःच्या विशेष दृष्टी देते — मंगळाला 4थ्या आणि 8व्या भावावर, गुरूला 5व्या आणि 9व्या भावावर, शनीला 3ऱ्या आणि 10व्या भावावर. लाल किताब हे बरेच सोपे करते आणि मुख्यतः समोरच्या भावावर काम करते; एकाच जन्मतपशिलावर लाल किताबचा फलादेश पाराशरी फलादेशापेक्षा खूप वेगळा येऊ शकतो याचे हे एक कारण आहे.
टोटका — व्यावहारिक उपाय
बहुतेक लोकांना ही परंपरा माहीत आहे ती या उपायांमुळेच. ते मुद्दाम स्वस्त आणि प्रत्यक्ष कृतीचे ठेवलेले आहेत: कुत्र्यांना किंवा गाईंना पोळ्या खाऊ घालणे, वाहत्या पाण्यात कोळसा किंवा नाणी सोडणे, काहीतरी जमिनीत पुरणे, एखादी विशिष्ट वस्तू दान करणे, पलंगाजवळ पाण्याचे भांडे ठेवणे. त्यासाठी मंत्रदीक्षेची किंवा विधी करणाऱ्या तज्ज्ञाची गरज नसते.
उपाय कसे करायचे असतात
लाल किताब पद्धतीबाबत काटेकोर आहे. उपाय सहसा ठरवून दिलेल्या मुदतीसाठी, बहुधा 43 दिवस, केला जातो; आणि एकाच वेळी अनेक उपाय करणे, दुसऱ्या कोणासाठी त्याच्या नकळत उपाय करणे, आणि ठरलेल्या मुदतीनंतरही ते चालू ठेवणे याविरुद्ध ग्रंथ सावध करतात.
अभिजात ज्योतिषाच्या शेजारी लाल किताबचे स्थान
लाल किताब पाराशरी फलादेशाचा पर्याय नाही आणि तसा दावाही करत नाही. जाणकार सहसा रचना आणि कालनिर्णयासाठी नेहमीची कुंडली वाचतात आणि उपायांच्या सूचनांसाठी लाल किताबकडे वळतात. एखाद्या भाकितावर दोन्हींचे एकमत नसेल, तर ते दोन्हींपैकी एकातील चुकीमुळे नसून पद्धती खरोखरच वेगळ्या असल्यामुळे असते.