सर्व काही चंद्रावर अवलंबून
आठही कूट प्रत्येक कुंडलीतील चंद्राची राशी आणि नक्षत्र यांवरून काढले जातात. दुसरे काहीही — लग्नराशी नाही, शुक्र नाही, 7वा भाव नाही — या 36 गुणांत येत नाही.
म्हणूनच संपूर्ण कुंडलीच्या फलादेशापेक्षा येथे अचूक जन्मवेळेचे महत्त्व कमी असते; पण त्याच कारणामुळे नुसते जास्त गुण हा एक संकुचित निष्कर्ष ठरतो. अनुभवी ज्योतिषी गुणमेलनासोबत 7वा भाव, त्याचा स्वामी आणि शुक्र व गुरु यांची स्थिती हेही पाहतात.
गुणांचा अर्थ सहसा कसा लावला जातो
हे पान एकूण गुणांचा अर्थ Drik Panchang प्रमाणे लावते: 31 आणि त्याहून अधिक म्हणजे उत्कृष्ट जोडी, 21 ते 30 उत्तम, 17 ते 20 मध्यम, आणि 16 किंवा त्याहून कमी अशुभ. भकूट अनुकूल असेल तेव्हा हे लागू होते. भकूट दोष कायम असेल तर तेच पंचांग कोणत्याही जोडीला उत्कृष्ट म्हणत नाही, आणि 26 ते 29 उत्तम, 21 ते 25 मध्यम आणि 20 किंवा त्याहून कमी अशुभ असे वाचते; नाडी दोष कायम असेल तर 28 गुण असूनही ते जुळणी अशुभ मानते.
अर्थ लावण्याची ही एकमेव पद्धत नाही. बरीच प्रचलित असलेली दुसरी पद्धत, जी AstroSage छापते, किमान आवश्यक गुण 18 ठेवते: त्याखाली शिफारस नाही, 18 ते 24 सामान्य, 24 ते 32 उत्तम, त्याहून अधिक उत्कृष्ट. प्रत्यक्षातील फार थोड्या जोड्यांना पूर्ण 36 गुण मिळतात. अर्धे गुण रीतसर येतात — एक स्वामी शत्रू आणि दुसरा तटस्थ असेल तेथे ग्रहमैत्री 0.5 गुण देते — त्यामुळे एकूण 28.5 गुण येणे सामान्य आहे; ती आकडे पूर्णांकात आणताना झालेली चूक नव्हे.
नाडी आणि भकूट यांचे वजन सर्वाधिक
एकट्या नाडीचे 8 गुण आणि भकूटाचे 7 गुण आहेत; म्हणजे दोन्ही मिळून एकूण गुणांच्या जवळजवळ निम्मे. दोन्ही जोडीदारांची नाडी एकच असते तेव्हा होणारा नाडी दोष हा पारंपरिक जुळणीत सर्वाधिक वेळा घेतला जाणारा आक्षेप आहे, आणि तो कोणत्या परिस्थितीत रद्द मानला जातो हे अभिजात ग्रंथांत सांगितले आहे.
हे पान नाडीसाठी त्यांपैकी तीन तपासते: एकच नक्षत्र पण वेगळ्या राशी, एकच राशी पण वेगळी नक्षत्रे, आणि एकच नक्षत्र पण वेगळे पाद. भकूटासाठी — दोन्ही चंद्र राशी एकमेकींपासून दुसरी आणि बारावी, पाचवी आणि नववी, किंवा सहावी आणि आठवी असतात तेव्हा — दोन्ही राशींचा स्वामी एकच ग्रह आहे का, किंवा दोन्ही स्वामी एकमेकांचे मित्र आहेत का हे ते तपासते. रद्द झालेला दोष रद्द म्हणूनच, कारणासह, दाखवला जातो; त्याचे गुण मात्र तक्त्यानुसारच राहतात.
मंगळ दोष
मंगळ (किंवा कुज) दोष 36 गुणांपेक्षा स्वतंत्रपणे तपासला जातो. मंगळ 1ल्या, 2ऱ्या, 4थ्या, 7व्या, 8व्या किंवा 12व्या भावात असतो तेव्हा तो निर्माण होतो, आणि हे पान ते भाव लग्नस्थानापासून, चंद्रापासून आणि शुक्रापासून मोजते: तिन्हींपैकी एकाही ठिकाणाहून तो आढळला नाही तरच कुंडली या दोषापासून मुक्त असते.
ज्या कुंडल्यांत हा दोष तयार होतो त्यांपैकी बहुतेकींत तो रद्दही होतो. तो रद्द होण्याची येथे तपासली जाणारी कारणे अशी: मंगळ स्वराशीत किंवा उच्चीचा असणे, गुरु मंगळाच्याच राशीत असणे किंवा मंगळावर गुरूची दृष्टी असणे, मंगळ लग्नराशीचा योगकारक असणे (कर्क आणि सिंह लग्न), आणि एकेका भावाला सूट देणाऱ्या राशी — 2रा भाव मिथुन किंवा कन्या राशीत, 7वा कर्क राशीत, 8वा धनू किंवा मीन राशीत, 12वा वृषभ किंवा तूळ राशीत. दोन्ही जोडीदारांना हा दोष असेल तर तो समतोल होतो असेही अभिजात परंपरेत मानले जाते. हा तोलून पाहण्याचा एक घटक आहे, अंतिम निवाडा नव्हे.
गुण तुम्हाला काय सांगू शकत नाहीत
दोन व्यक्तींचा संवाद चांगला आहे का, त्यांची मूल्ये जुळतात का, किंवा त्यांना एकसारखेच आयुष्य हवे आहे का याबद्दल गुणमेलन काहीही सांगत नाही. ते अनेक घटकांपैकी एक पारंपरिक घटक आहे, आणि नात्याविषयीच्या निर्णयाचा ते एकमेव आधार कधीही असू नये.
प्रादेशिक फरक
अष्टकूट ही उत्तरेकडील पद्धत आहे. दक्षिण भारताच्या बऱ्याच भागात दशकूट — दहा घटकांची पद्धत — पसंत केली जाते, आणि तिच्यातील वजने वेगळी असतात. दोन्हींपैकी कोणतीही एक अधिक बरोबर नाही; त्या वेगवेगळ्या प्रादेशिक परंपरा आहेत, आणि एकाच जोडीचे गुण दोन्ही पद्धतींत वेगळे येऊ शकतात.